Arrogante Democratie

Democratie is een nieuwe religie. Onze democratische staatsinrichting is schijnbaar de enige juiste. Barbaren in verre buitenlanden moeten tot ons democratisch ideaal worden bekeerd, desnoods te vuur en te zwaard. Externe kritiek wordt gereduceerd tot mannen met een baard in een of andere grot. Interne kritiek is er nauwelijks.

Of toch. Monseigneur Léonard, metropoliet van de Belgische Kerk, heeft het in zijn nieuw boek Handelen als christen in leven en wereld over ‘arrogante democratie’.

“Zoals vele medeburgers voel ik me gegriefd door de talrijke misbruiken die thans worden begaan binnen een parlementaire democratie (…) Het zou een catastrofe zijn als men met een meerderheidsstemming wiskundige, wetenschappelijke of metafysische waarheden zou willen vastleggen (…) Zonder aanvoelen van een transcendentie vallen we ten prooi aan een arrogante democratie, die denkt dat het volstaat een stemming te organiseren om het recht te grondvesten.”

Het gros van de reacties zal bestaan uit ofwel openlijke onverschilligheid tegenover een religieuze leider die samen met zijn Kerk steeds meer als irrelevant wordt beschouwd, ofwel een felle uithaal naar zo een “reactionair”, “achterhaald”, “stuitend”, “beschamend” standpunt dat voor de zoveelste keer de wereldvreemdheid van het katholicisme zou illustreren.

Het grootste verwijt heet “ondemocratisch”. Er komt vaak een uitroepteken bij.

Maar is het wel zo onredelijk om, samen met Léonard, te bepleiten dat  er een “ideale orde van het juiste” bestaat die de politieke orde overstijgt? Is het niet eerder zo dat wij allemaal wel overtuigingen koesteren waar nog geen duizend democratische stemmingen ons van zouden kunnen afbrengen? Hebben wij niet allemaal ideeën die wij als juist beschouwen, volledig los van elke democratische orde? Het is niet omdat een toevallige en tijdelijke democratische meerderheid iets beslist, dat het ook evangelie is.

Eigenlijk zijn wij allemaal voor democratie, zolang het maar onze democratie is, die onze besluiten neemt en onze redeneringen volgt.

Denk aan de Arabische Lente. Er was een groot wereldwijd enthousiasme over de “democratische” protesten die verschillende dictators ten val brachten. Maar men gaat al heel wat ongemakkelijker over zijn stoel schuiven als bv blijkt dat het Moslimbroederschap in  Egypte prachtige verkiezingsresultaten boekt. Democratie, maar liever alleen op onze voorwaarden.

Of denk aan Hongarije. Legitieme verkiezingen hebben in dit land een rechtse partij aan de macht gebracht die zowat twee-derden van het parlement beheerst. Met die enorme macht wilt men in Hongarije de Grondwet aanpassen. Volstrekt legitiem, met zelfs meer dan een gewone meerderheid, maar ook hier worden sommige nerveus. De Hongaarse democratie zou ondemocratisch te werk gaan.

De herinnering aan Hitler, die legitiem aan de macht is gekomen, ligt teveel voor de hand. Maar de relativiteit van het democratische proces werd in een dichter verleden ook aangevochten door wijlen koning Boudewijn. De droeve koning, die zelf geen kinderen kon krijgen, kon in eer en geweten de democratisch gestemde Abortuswet onmogelijk ondertekenen. Vanuit zijn interpretatie van het menselijk leven was abortus moord. De vorst had er een regeringscrisis voor over.

Boudewijn had toen consequent moeten zijn en troonsafstand moeten doen. Maar eigenlijk kunnen we voor zijn houding enkel respect en zelfs een beetje bewondering opbrengen. Persoonlijke overtuiging is krachtig. En we geloven allemaal wel in een paar dingen die boven elke democratische relativering verheven zijn.

Moraal is geen democratie. Iets wordt niet plots ethisch verantwoord, alleen maar omdat “genoeg” mensen het ook doen. Er zijn bepaalde deugden die hun glans behouden; die niet “achterhaald” kunnen worden, alleen maar omdat mensen besluiten om het als achterhaald te beschouwen.

De democratie is te arrogant om toe te geven dat ze relatief is. Nochtans zijn er tal van waarden die wij als onaantastbaar beschouwen en waarvan wij vinden dat ze altijd juist zijn geweest, ook al dacht een overgrote meerderheid  in het verleden van niet. Wie zal beweren dat kinderarbeid, slavernij, of cijnskiesrecht juiste en legitieme zaken waren? Nochtans werden die dingen lange tijd nauwelijks aangevochten. Wij geloven nu rotsvast dat kinderen vrij moeten zijn, blanken niet beter zijn dan zwarten en het stemrecht alleen algemeen kan zijn. Dat is dan weer de arrogantie van de moraal. En ik verkies de arrogante moraal boven de arrogante democratie.

Léonard staat alleen. Misschien heeft hij desondanks gelijk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: