Een nieuw begin

Wij zijn en wij blijven de gevangenen van ons eigen referentiekader. En alsof dat nog niet erg genoeg is, ontbreekt het ons bovendien keer op keer aan een beetje inlevingsvermogen en goede wil.

Het beste voorbeeld is het abortusdebat.

Waarom zoveel verwijtende blikken richting de Pro Life-beweging, die tegen abortus is? En waarom, vanuit andere hoeken, die scherpe veroordeling van Pro Choice-militanten? Voorstanders van abortusmogelijkheden zijn niet zomaar moordenaars. Tegenstanders zijn niet zomaar reactionaire gekken die vrouwen basisrechten ontzeggen.

Iedereen, voor of tegen abortus, is hardnekkig gekant tegen babymoord. Het vermoorden van weerloze en onschuldige wezentjes is zowat de ergste misdaad die we ons kunnen voorstellen. Daaruit volgen twee dingen. Ten eerste: voorstanders van abortuswetten zouden tégen abortusmogelijkheden zijn als ze zouden geloven dat er bij de abortus een menselijk leven werd beëindigd. Ten tweede: tegenstanders van abortuswetten zouden vóór abortusmogelijkheden gewonnen zijn indien ze zouden geloven dat er bij abortus géén menselijk leven werd beëindigd.

Het hele abortusdebat draait dus enkel en alleen om de vraag wanneer het menselijke leven begint.

(Dat betekent trouwens dat de benamingen “Pro Choice” en “Pro Life” totaal verkeerd gekozen zijn: Pro Choice-mensen zijn immers ook Pro Life, alleen interpreteren ze Life niet even breed als hun opponenten. Pro Life mensen zijn dan weer niet tegen een keuze, want zij zien geen keuze: zij zien alleen een nieuw menselijk leven, en niemand zou er toch voor kiezen dat in de kiem te smoren?)

Het probleem is dat elk standpunt over het precieze begin van het leven altijd en overal arbitrair is. Noch tegenstanders, noch voorstanders van abortus hebben hier de wijsheid in pacht. Eigenlijk weten we niet echt waar we over praten.

Is een pas bevruchte eicel al een volwaardig menselijk leven? Dat kunnen we ons moeilijk voorstellen. Maar wat moet dan ons criterium zijn? Levensvatbaarheid is niet echt een optie. De wet bepaalt dat de kaap van “levensvatbaarheid” pas in de 28ste week gerond wordt. De huidige abortustermijn loopt maar tot de 12de termijn. Levensvatbaarheid als criterium zou de huidige termijnen dus meer dan verdubbelen, en in de praktijk toelaten dat foetussen die er op een echografie al uitzien als piepkleine mensjes nog geaborteerd worden – een emotionele drempel die voor de meeste mensen veel te hoog is.

We aanvaarden dus dat nog niet levensvatbare fases van onze ontwikkeling reeds te ver gevorderd zijn om nog zomaar geaborteerd te worden. De magische grens die abortus toelaat dan wel illegaal maakt, is wettelijk 12 weken in normale omstandigheden. Maar hoe heilig is die afbakening? De termijn van 12 weken wordt ter discussie gesteld. Door  voor te stellen om de termijn langer te maken, erkennen we eigenlijk dat die 12 weken totaal arbitrair zijn. In Nederland is de termijn trouwens dubbel zo lang als in België, tot 24 weken. Toch is er geen wetenschappelijk onderzoek dat staaft dat de menselijke natuur fundamenteel anders is in België dan in Nederland.

Als de abortustermijn in België zou worden verlengd, dan erkennen we wettelijk dat ongeboren leven dat tot nu toe altijd als menswaardig werd beschouwd dat dus eigenlijk niet was. Het mag niet verbazen dat abortus heftige discussies kan ontketenen. Weinig wetgeving gaat zo ver om maar eventjes juridisch te bepalen wanneer iets mens is, en wanneer niet.

Niet dat abortuswetgeving in dat opzicht een unicum is. Een bekend voorbeeld is de oorspronkelijke versie van de Amerikaanse Grondwet die in 1787 de bevolking van de Amerikaanse staten opdeelde in indianen (die helemaal niet meetelden), vrije mensen (die volwaardig geteld werden) en “andere personen”, die voor drie-vijfden van een volwaardige mens werden meegeteld – het resultaat van een moeizaam compromis. Alle vergelijkingen lopen mank, maar ook hier ging het om een politiek besluit dat – zeer arbitrair en na veel getouwtrek – wettelijk de menswaardigheid van personen beschreef. We zijn er later toch maar op teruggekomen.

Op dit ogenblik bestaat er in België een ruime meerderheid voor abortusmogelijkheden. En dat is goed. Maar in het onwaarschijnlijke geval dat er ooit een ándere meerderheid komt die abortus weer strafbaar maakt, dan is ook dat goed. Uiteindelijk berusten beiden standpunten op een zeer wankele interpretatie van het menselijke leven.

We moeten allemaal proberen het standpunt van de ander wat meer te begrijpen. In plaats van andere visies meteen neer te bliksemen, zouden we moeten openstaan voor andere interpretaties. Dat betekent ook: er niet altijd van uitgaan dat we het alleenrecht bezitten op het moreel superieure antwoord van een vraagstuk.

Het abortusdebat illustreert dat we het al grondig oneens zijn voor de geboorte. Het begin van het leven is al een twistpunt, en het einde van het leven is dat óók – met mensen die beweren dat het leven eindigt als we sterven, en anderen die volhouden dat het leven stopt wanneer de levenskwaliteit – wat dat ook moge zijn – is weggedeemsterd. Alles tussen geboorte en dood staat nog veel meer open voor interpretatie.

Laat ons dus het glas heffen op nog maar eens een jaar vol discussie en debat. Dat we het ook nu niet eens mogen worden.

Advertenties

One thought on “Een nieuw begin

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: