Verboden het verbieden te verbieden

Ze bedoelen het zo goed bij de VRT. In hun nieuwe taalcharter wordt gepleit voor een versoepeling van de oude regels die voorschrijven dat het Standaardnederlands de taalnorm is voor de uitzendingen van de openbare omroep. Neen, ze willen niet af van de norm. Zeker in nieuws- en duidingsprogramma’s blijft hij strikt gehandhaafd. Maar in lichtere programma’s moeten regionale accenten mogelijk worden. Correcte grammatica, maar het vocabularium en de tongval mogen best wat couleur locale hebben. Het is niet het totale taalverraad waar tegenstanders nu al over steigeren. En toch is het een grote vergissing.

Een mens vraagt zich af waarom de regels moeten worden aangepast. Wat is eigenlijk het grote probleem? Ook vandaag hoort men al vele regionale accenten op één, Ketnet en Canvas. De voorstanders van een aanpassing geven een hele resem voorbeelden van programma’s die nu al te zien zijn op de VRT. En tot dusver heeft de Vlaamse Vereniging voor Germanisten nog geen Marsen op Brussel gehouden om dit aan te klagen, of ik zou iets zeer grappigs moeten hebben gemist. Er bestaat in de feiten al een gedoogbeleid. Waarom moet dat nu officieel worden ingeschreven in het charter? De voorstanders moeten toch ook geweten hebben dat dit op verzet zou stuiten?

Het zal wel een “signaal” zijn. Een signaal geven van wat? Dat de VRT zeker en vast mee is met zijn tijd? Dat de VRT weet wat er in Vlaanderen leeft, en wat er daar gesproken wordt? Dat de VRT dichtbij de mensen staat? Dat behoort allemaal niet tot de opdracht van de VRT. Wat taal betreft heeft de VRT een voorbeeldfunctie. Het is het enige huis dat de middelen en de potentiële impact heeft om positief te wegen op de taalevolutie in Vlaanderen.

En het gaat niet goed met die taalevolutie. Misschien heeft men in het verleden teveel gehamerd op het ABN (Algemeen Beschaafd Nederlands, of Godbetert zelfs Algemeen Beter Nederlands, alsof de regionale accenten onbeschaafd of slechter zouden zijn). Een uniforme taalnorm voor het hele Nederlandstalige taalgebied mag niet ten koste gaan van onze dialecten. Of zelfs van onze tussentaal. Dit zijn taalvarianten die hun (grote) waarde hebben, en niet verloren mogen gaan. Maar in dat én-én-verhaal moet de VRT de taalvariant die het moeilijk heeft ondersteunen. Dialecten herleven nu na een moeilijke periode. En de tussentaal floreert zelfs als nooit tevoren. Die varianten hebben de VRT nu dus niet nodig. Het Standaardnederlands heeft wél de actieve ondersteuning van de populaire Vlaamse omroep nodig.

Misschien is het nu al zo dat het Standaardnederlands als “actieve” gebruikstaal van een grote groep burgers gewoon niet (of nauwelijks) bestaat in Vlaanderen. Maar juist daarom moet de VRT de standaardnorm blijven propageren. Het Standaardnederlands is nóóit algemeen ingeburgerd geweest bij brede lagen van de bevolking. Maar dat is ook niet waar het allemaal om draait bij die Standaardtaal. De Standaardtaal bestaat omdat er een overkoepelende vorm van het Nederlands nodig is. Alleen al het feit dat er een (in grote mate kunstmatige) norm bestaat, verheft ons klootjesvolk uit het provincialisme. Door AN te spreken treden wij toe tot een volk van 21 miljoen Nederlandstaligen. De Standaardtaal op de helling zetten, is met oogkleppen onder je eigen kerktoren gaan zitten. Wat knus, gezellig en zelfs eerlijk en waarachtig kan zijn. Maar verstandig is het niet.

Trouwens: het is niet omdat het AN geen natuurlijke taalvariant is die door een grote groep mensen als gewone spreektaal gebruikt wordt, dat het niet nog altijd een belangrijke standaard is. Probeer maar eens carrière te maken als je er gewoon niet toe in staat bent om los te komen van je dialect. Maak maar eens een goeie indruk tegenover landgenoten van amper 100 kilometer verder als je niet kan omschakelen naar een gedeeld taalplatform waar je elkaar kan ontmoeten. Heel veel zeer succesvolle (Vlaamse!) mensen hebben zich maar kunnen emanciperen door het Nederlands, soms zelfs als een vreemde taal, aan te leren. En nog altijd is taalachterstand sociale achterstand. Mensen die zich niet behoorlijk kunnen uitdrukken, worden daar ook in 2011 nog steeds op afgerekend. Had de VRT niet ook een sociale functie?

Een taalnorm is trouwens ook broodnodig voor de grote migrantengemeenschap in Vlaanderen. Wij vragen aan Nieuwe Vlamingen, volkomen terecht, dat zij Nederlands leren. Maar vele van die migranten belanden na intensieve taalcursussen in een gemeenschap waar het Standaardnederlands dat zij geleerd hebben nauwelijks bestaat. Televisiekijken, een prachtige manier om je talenkennis bij te spijkeren, kan een grote hulp zijn voor deze mensen om hun Nederlands verder te ontwikkelen. Maar enkel als de omroep het Standaardnederlands durft hanteren. Wou de VRT trouwens geen grotere groep allochtone kijkers bereiken?

Waar is onze trots, als taalgebruikers? Is het niet beschamend dat zovele Franstalige Belgen het nog altijd hebben over le flamand? En dit zijn dan nog onze eigen landgenoten. Onze ambitie moet groter zijn dan “Vlaams”. Hier spreekt men Nederlands.

Het AN is een bedreigde taalnorm. Daarom moet de VRT, als normverspreider, het AN uitdragen. Zoveel mogelijk. Dialecten in fictie of een tongval in lichtere programma’s kunnen nu ook al. Het “signaal” van een veranderd taalcharter zal ons enkel naar het hellend vlak leiden. Heb toch eens wat ballen. Durf een norm stellen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: