Pleidooi voor een mediastorm

Moordenaar Ronald Janssen is veroordeeld. Tot levenslange opsluiting, en een geldboete. 279942,62 euro. Met daarbovenop een forfaitaire vergoeding van 32,28 euro. Vooral die cijfers na de komma zijn fantastisch. Hierin klinkt de triomf van de rechtsstaat door. Waanzin wordt beantwoord met nuchtere bureaucratie. Het systeem verlaagt zich niet tot het niveau van het roofdier. De bestraffing is superieur aan de bestrafte.

Er is veel gezegd en geschreven over de grote media-aandacht die het proces van Janssen gekregen heeft. Die wordt door velen als excessief bestempeld. En daar zijn ook argumenten voor. Zelfs zelfverklaarde kwaliteitskranten maakten na elke procesdag wel artikelruimte vrij voor een verslagje – ook wanneer er geen opzienbare dingen waren gezegd. Onlineredacties brachten de hele dag door updates, zelfs van irrelevante faits divers. De definitieve uitspraak kreeg zelfs een extra journaal.

Het staat buiten kijf dat het proces Janssen een mediaspektakel was. Maar is dat nu zo een ramp? Is enig spektakel niet inherent aan dit soort rechtszaken? De samenleving was eigenlijk een grote burgerlijke partij in deze zaak. Want de misdaden van Janssen raken heel veel mensen heel diep. Waarom? Omdat Janssen bijvoorbeeld Annick vermoord heeft: een jong meisje dat na een fuif met de fiets op weg naar huis was. Hoeveel ouders zijn niet élk weekend bezorgd om een kind dat laat van een feestje terechtkomt? Er zijn wellicht duizenden Vlaamse moeders die al regelmatig een Janssen-scenario als ultieme nachtmerrie hebben gevreesd. En dan heeft de moordenaar ook Kevin en Shana gedood. Een jong koppeltje dat samen in de auto zat. Op zo een onschuldig, misschien romantisch moment, getroffen worden door zo een wreed noodlot: dat laat niemand zomaar koud. Drie doden, op zich geen énorm dodental. Maar door de omstandigheden waarin ze om het leven waren gekomen, kunnen we de slachtoffers ondertussen met veel medevoelen met de voornamen aanspreken. Annick, Kevin en Shana. Niet alleen de nabestaanden waren hier betrokkenen.

(Tussen haakjes: de ramp die Pukkelpop vorige zomer trof, heeft tenslotte ook “maar” een beperkt aantal dodelijke slachtoffers gemaakt. Maar toch was er publieke rouw in heel Vlaanderen. Precies omdat de idee dat feestende jongeren zo onverwacht uit het leven kunnen worden gerukt, iedere mens aanspreekt – ook diegenen die niets met Pukkelpop te maken hebben)

Grote media-aandacht voor deze zaak was dus zeker gerechtvaardigd. En misschien vond de zaak in zijn openbaarheid haar grootste nut. Want de bewijzen waren er. Janssen had bekend. Maar een openbare rechtszaak is niet alleen een juridische procedure. Het is een maatschappelijk ritueel. Een zuiveringsrite. Voor de nabestaanden zelf kan de verwerking pas na de uitspraak écht beginnen. Maar voor de rest van de samenleving ís de rechtszaak het verwerken. En elk ritueel is per definitie spektakel. Dat ruilen voor een droge juridische afhandeling achter gesloten deuren, zou een vergissing zijn.

De voorzitter van de rechtbank zei tot de veroordeelde: “de maatschappij wenst u niet in haar midden”. Dit is wellicht een van de weinige keren dat iemand terecht voor de hele samenleving kon spreken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: