Le mot juste

Eén van de allergrootste maatschappelijke problemen in Vlaanderen vandaag is zelfdoding. Elke dag plegen ongeveer drie Vlamingen zelfmoord. Wij hebben als samenleving nog geen antwoord gevonden op dit suïcideprobleem. Ook de media heeft geen antwoord. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de eerste drie zinnen van dit bericht al drie verschillende woorden voor de zelfgekozen dood bevatten. Onlangs werd er in een avondlijk praatprogramma een stevig boompje opgezet over deze woordenkwestie – die helemaal niet louter semantisch is, maar zeer emotioneel geladen is. “Zelfmoord” is de meer bekende term – wat o.m. blijkt uit het feit dat het Centrum ter Preventie van Zelfdoding nog steeds naar buiten treedt met de Zelfmoordlijn  – en is misschien ook de meer pakkende term voor krantenkoppen of voorpagina’s. Maar een deel van de nabestaanden is zeer emotioneel gekant tegen deze term, omdat “moord” een criminele connotatie heeft. Het is een zeer hard woord voor mensen die zeer diep geraakt zijn. Andere nabestaanden zullen zeggen dat enkel zo een hard woord eer doet aan het uitzonderlijk rauwe karakter van zelfmoord. Het is als gebeurtenis zo brutaal dat het geen eufemismen als zelfdoding of suïcide zou verdragen.

Zelfdoding en suïcide zijn inderdaad eufemismen. Terwille van de nabestaanden? Wellicht. Maar minstens ten dele ook terwille van onszelf. Het is een probleem waar we niet graag mee bezig zijn. Het gaat over de dood, en dat ligt altijd moeilijk. Maar het gaat ook over geweld tegen het eigen lichaam en het eigen leven, en dat is voor velen moeilijk te vatten. Daar blijven we liever wat van weg. Hoewel zelfmoord in heel veel sociale groepen tot de voornaamste doodsoorzaken behoort, gaat het in de kranten enkel over dit probleem wanneer er een mediageniek geval is. Een bekende Vlaming. Of familie van een bekend persoon. Of een bijzondere zaak. Alles samen een fractie van het totaal. Enerzijds is dit wraakroepend. Waarom hoor je politici in elke verkiezingsstrijd schermen met aantallen nieuwe jobs in de volgende legislatuur of percentages belastingvermindering? Waar blijft de politicus die naar de kiezer gaat met de ambitie het departement Welzijn te claimen en de zelfmoordcijfers terug te dringen tot bijvoorbeeld Nederlandse proporties? Welke krant durft het aan om élke dag opnieuw, op de voorpagina, bovenaan naast de titel, een cijfer te publiciceren? Eén cijfer, elke dag: het aantal mensen dat de dag voorheen zelfmoord heeft gepleegd. Waar blijft de artikelenreeks over de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg? Anderzijds is dit alles misschien onmogelijk. De reden dat er mediarichtlijnen bestaan over zelfmoordberichtgeving is natuurlijk dat je altijd mensen op ideeën kan brengen. Het laatste wat iemand die het moeilijk heeft nog nodig heeft, is het mediaspotlicht gericht op het zelfgekozen levenseinde.

En dat is die ultieme, schrijnende Catch 22 waar de Vlaamse pers vandaag mee kampt. De pers kan geen goed doen. Er kan niet teveel aandacht voor zijn, want als je elke dag in de krant schrijft dat niemand aan een wit konijn mag denken, kan je er donder op zeggen dat je lezerspubliek  collectief minstens even aan een wit konijn gaat denken. Maar als er te weinig aandacht voor is, zoals nu meestal het geval is, dan hou je als media het sociaal taboe mee in stand. En daar zijn we vandaag. Al jaren hebben we torenhoge zelfdodingscijfers en al jaren slagen we er niet in een coherent beleid te formuleren als antwoord. Niet in de politiek en niet in de pers. Zelfs over de terminologie zijn we het niet eens.

Voor wie het zich nog afvraagt, er is wel degelijk één synoniem waar we ons misschien met zijn allen achter kunnen scharen. Het is het enige terechte synoniem, het enige woord dat het allemaal zegt: wanhoopsdaad. Het zet voorop waar het hier in essentie over gaat: wanhopige mensen. Medemensen.  Die in al hun wanhoop een laatste daad stellen. En wij laten begaan.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: